Brunei Sultanı’nın Türkiye Ziyareti

0
253

Gün geçmiyor ki şimdiye kadar adını sanını pek duymadığımız bir ülkeden Türkiye’ye üst düzey bir ziyaret gerçekleşiyor olmasın. Özellikle 2000’li yıllarla birlikte Türk ekonomisi ve Türk dış politikasındaki çıkışa paralel olarak uzun yıllar boyunca Türkiye’ye kayıtsız kalmış bazı uzak bölge ülkeleri ardı arkasına Türkiye’ye üst düzey ziyaret gerçekleştirip Türk devlet adamlarını ülkelerine davet etmeye başladılar.

Güney Amerika’nın küçük ülkesi Ekvator’un Cumhurbaşkanı Correa’nın Mart 2012’deki Türkiye ziyaretinin üzerinden henüz bir ay geçmeden, Güneydoğu Asya’nın en küçük ama en zengin ülkesi Brunei’den üst düzey bir ziyaret gerçekleşiyor. Brunei Sultanı Hasan el-Bulkiye Muizziddin Va’dulah 7–11 Nisan 2012 tarihleri arasında Türkiye’de temaslarda bulunacak. 7 Nisan 2012’de Çin gezisi öncesi Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen Brunei Sultanı Va’dulah, 10 Nisan 2012’de de Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile bir zirve gerçekleştirecek.

Brunei İle Yeni Dönem

Brunei Sultanı Va’dulah’ın Türkiye’ye yaptığı bu ziyaret, iki ülke arasında gerçekleştirilen ilk en üst düzey ziyaret olması dolayısıyla ikili ilişkiler açısından aslında tarihi bir öneme sahip. Daha önceden devlet başkanları ve başbakanlar bir tarafa bakanlar düzeyinde bile pek üst düzey bir ziyaret olmamıştı. 1984 yılında İngiltere’den bağımsızlığını kazanan Brunei’ye Türkiye’den ilk üst düzey ziyaret Şubat 1985 tarihinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sadi Türel tarafından gerçekleştirilmiş ancak daha sonra karşılıklı olarak hiç üst düzey ziyaret olmamıştı. Yani ikili siyasi ilişkiler şimdiye kadar neredeyse yok hükmündeydi. Bu yüzden Brunei Sultanı Va’dulah’ın ziyareti en üst düzeyden bir başlangıç olma özelliği taşıyor.

5.765 km kare yüzölçümü ve yaklaşık 400 bin kişilik nüfusuyla dünyanın en küçük devletlerinden biri olan Brunei, aynı zamanda sahip olduğu petrol ve doğal gaz kaynakları sayesinde dünyanın en zengin ülkeleri arasında bulunuyor. Brunei küçük bir ülke olmasına rağmen APEC ve ASEAN gibi Asya bölgesel örgütlerinde faal bir rol oynuyor. Dolayısıyla Türkiye özellikle ASAEN ile ilişkilerini geliştirme noktasında Brunei ile daha sıkı işbirliğine gidebilir.

Temmuz 2010’da Hanoi’de gerçekleştirilen 43. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı’na katılan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu attığı imza ile ASEAN Dostluk ve İşbirliği Anlaşması’na Türkiye adına taraf olmuş ve Cakarta Büyükelçisi de ASEAN nezdinde akredite edilmişti. Türkiye’nin bir sonraki hedefi ise ASEAN ile Diyalog Ortaklığı kurulmasıdır. Güneydoğu Asya’nın yükselen ekonomileriyle daha kurumsal bir işbirliği geliştirme adına ASEAN ile kurulacak ilişkiler Türkiye açısından büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla 2013 yılında ASEAN dönem başkanlığını yürütecek olan Brunei’nin vereceği destek, 10 üyeli ASEAN ile ilişkilerin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Türkiye ve Brunei yine İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde de işbirliğine gidebilecek iki ülke konumundadır.

İkili ilişkilerin geliştirilmesi noktasında atılacak en öncelikli adım, karşılıklı olarak büyükelçilik açılması olacaktır. Her iki ülkenin birbirlerinde diplomatik temsilcilikleri olmadığı için Türkiye’nin Kuala Lumpur Büyükelçiliği Brunei için, Brunei’nin Amman Büyükelçiliği de Türkiye için akredite edilmiş durumdadır. Malezya ve Ürdün’deki diplomatik temsilciliklerle hizmet verilmeye çalışılması, Brunei vize istediği için özellikle Türk vatandaşlarının iş veya turistik amaçlı ziyaretlerini zorlaştırmaktadır. Yine Türkiye ve Brunei arasında düzenli bir diplomatik temas sağlanamamaktadır. Karşılıklı üst düzey ziyaretlerin artırılmasının yanı sıra, düzenli aralıklarla iş forumlarının yapılması ve öğrenci ve akademisyen değişim anlaşmalarının imzalanması, Türkiye ve Brunei’nin hem birbirini daha yakından tanımasını sağlayacak hem de ikili işbirliğini geliştirecektir.

ASEAN’dan ayrı olarak Brunei, Türkiye için bazı ekonomik fırsatlar da sunmaktadır. Petrol ve doğalgaz zengini olan Brunei, tıpkı Körfez ülkeleri gibi dışarıdan çok çeşitli tüketim malzemesi ve gıda ürünü ithal etmektedir. Yaklaşık 2,5 milyar dolarlık yıllık ithalat gerçekleştiren Brunei’de Türk şirketleri daha fazla pay kapabilir. 2010 yılı itibariyle Türkiye’nin Brunei ile gerçekleştirdiği ticaret hacmi 1 milyon doların altında kalmaktadır. Türk ekonomisini çeşitlendirmek adına Brunei ile ticari ilişkilerin geliştirilmesi, Güneydoğu Asya pazarına açılmak açısından da fayda sağlayacaktır. Kişi başına 50 bin dolar milli gelirle dünyanın en müreffeh ülkelerinden bir olan Brunei, Türk turizm sektörü için cazip bir pazar olabilir. Ayrıca Brunei, Türkiye’nin ticaret fazlası verdiği nadir Doğu Asya ülkelerinden birisi konumundadır.

 

Selçuk Çolakoğlu

USAK Uzmanı

Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi

 

Kaynak: USAK Gündem

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.