İsrail’de Yahudi Fundamentalizmi Kitabı Analizi

0
327
Yahudi Fundamentalizmi

KİTAP : İsrail’de Yahudi Fundamentalizm , 294 Sayfa, Anka Yayınları, 2.Basım, Ekim 2004 İstanbul
YAZAR : Israel Shahak & Norton Mezvınsky
ÇEVİRİ : Ahmet Emin Dağ

İsrail’de Yahudi Fundamentalizmi

Israel Shahak Polonya’da doğmuştur. Yahudi kökenlidir. Almanya’da ki Belsen toplama kampında eziyet görmüş ve 1945’te müttefikler tarafından kurtarılmasıyla İsrail’e göç etmiştir. Shahak bir akademisyendir. Yahudiliğin çeşitli veçhelerini inceleyip Yahudilik ile ilgili eserler vermiştir. Bu eserlerinden bir tanesi de Norton Mezvinsky ile birlikte yazdığı ‘‘ İsrail’de Yahudi Fundamentalizmi’’adlı kitabıdır. Yazarlar bu eserde Yahudiler hakkında çok önemli bilgiler vermiş ve kendi yorumlarıyla bu bilgileri desteklemişlerdir. Kitabın özellikle ilk bölümlerinde İsrail Yahudilerinin kendi içlerinde siyasi ve fikir olarak birbirlerinden ayrıldıkları gösterilmiştir ve bu konu oldukça ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Buna bağlı olarak İsrail Yahudilerini iki ayrı büyük kategoride bu kitapta görmekteyiz. Bu kategoriye baktığımızda ise İsrail Yahudilerinin Solcu ve Sağcı Yahudiler olarak ülke içinde ayrıldıklarına ve ülke siyasetinde ne derecede etkili olduklarına şahit oluyoruz. Ancak ilginçtir ki birbirinden ayrılan bu grupların ortak bir düşüncesi vardır.

Bu ortak düşünce Filistin toprakları üzerinde ki Yahudi hakimiyetiyle ilgilidir. İki grupta Filistin topraklarının Yahudilere ait olduğunu ve bu topraklar üzerinde bir Yahudi devletinin olması gerektiğini savunuyorlar. Fakat buna rağmen bu iki grup birbirlerine oldukça muhaliftir. Muhalif olmalarında ki en büyük neden ise sağcı Yahudilerin, Ortodoks Yahudiliğin inançları olarak görülen Yahudi köktenciliğine aşırı sempati duymaları ve solcu Yahudilerin de bu köktenciliğe sempatilerinin olmamasıdır. Bu sebeple bu iki grubu daha yakından incelemek daha doğru olacaktır. Buna bağlı olarak Solcu Yahudilerin İşçi Partisi ve Meretz Partisi içinde bir siyaset izlediğini görüyoruz. Siyasal anlayışları ise demokrasi ve eşitlik üzerinedir. Diğer bir büyük grup olan Sağ kesimi ise tüm dinci partiler oluşturmaktadır.

Siyasal anlayışları din ve milliyetçilik doğrultusundadır. Ancak sağ kesim de kendi içinde aşırı dinciler ve daha az dindar milliyetçiler olarak bölünmüştür. Az dindar milliyetçi Yahudilerin oluşturduğu parti de Ulusal Dini Parti (NRP)’dir. Aşırı dinci dediğimiz Yahudilere geldiğimizde ise bu Yahudilere Haradim denilmektedir. Haradimler geleneklerine sıkı sıkıya bağlı ve her anlamda dışarıya oldukça kapalıdırlar. Her türlü yeniliğe karşı olup bu yönde diğer Yahudi kesime çokça eleştirilerde bulunurlar. Bulundukları bu tutum çerçevesinde aşırı muhafazakar olduklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Nitekim bu muhafazakarlık, Haradimlerin güçlü ve birbirlerine daha bağlı kalmalarını sağlamaktadır.

Yazarlar ise Haradimler hakkında oldukça ilginç bilgiler yazmışlardır. Örneğin; Haradimlerin çoğunun günümüzde bile siyah elbise giymeleri ve kendilerine televizyon izlemeyi haram saymaları gibi. Ayrıca Haradimler kadınlar konusunda aşırı bir tutum izlemektedirler. Kadınların siyasette olmalarına karşı çıkarlar ve diğer Yahudi grupları hedef almak için katıldıkları televizyon programlarında bile kadın seyircilerin olmamasını isterler. Daha kötüsü de şarkı söyleyen kadınların bir erkek Yahudi tarafından dinlenmesini zina olarak kabul ederler. Hatta bu yüzden de NRP üyelerini yani dindar milliyetçileri sürekli zina işlediğini bile söylerler. Ayrıca Haradimlerin bu tutumuna Sol kesimde oldukça tepki gösterir. Dindar milliyetçiler içindeki hahamlar bu sorunu çözmek için oldukça ilginç bir yola başvurmuşlardır. Kadınlar tarafından popülarite haline gelmiş şarkıları erkekler söyledikten sonra bu erkek sesi, teknoloji kullanılarak kadın ses tonuna dönüştürülecektir.

Ancak bu çözüme bazı Haradim mensupları olumlu bakarken çoğu Haradim sert çıkmıştır. NRP üyelerinin kadınlar konusundaki görüşlerine ve tutumlarına baktığımızda ise NRP üyelerinin modern dünyayla uyum içinde olması kadınlara olan bakış açılarına da yansımaktadır. Kadınların her türlü alanda çalışmalarını desteklerler. Kadınlara olan eşitsizlik yaklaşımlarına da tepki gösterirler. Sonuç olarak bu anlatılanlardan, NRP üyelerinin her türlü konuda aşırı dindar gruba göre modern dünyayla birleşerek hareket ettiğini ve uyum sağladığını görebiliriz.

Özellikle kitabın ikinci bölümünde yazarlar, Haradimlerin günümüzde halen nasıl güçlü kalabildiklerine ve nasıl bir örgütlenmeyle İsrail içinde etki uyandırdıklarına cevap aramaktadır. Buna bağlı olarak Haradimler’in kendi çocukları ve diğer Yahudi çocukların eğitimleri konusunda oldukça ilginç ve önemli bilgilere yer vermişlerdir. Bu bilgilere daha yakından baktığımızda Haradimlerin eğitim konusunda oldukça sıkı olduğunu görmekteyiz. Çocuklar zor bir eğitimden geçerler. Çok yönlü alanlarda eğitime tabi tutulurlar. Ancak Haradim kızlar genellikle bu eğitimin dışında kalırlar. Geçmişten günümüze kadar kızlara olan bu tutum halen devam etmektedir. Erkek Haradimler ise yaklaşık 8 yıl boyunca sadece Yahudi dini ile ilgili eğitim alır.

Bu eğitimde seviyesi düşük olan çocuklar ustalık gibi alanlara yönlendirilirken, yetenekli olan çocuklar Yeshiva dedikleri yükseköğrenim kurumuna alınırlar. Ancak yeshivada da bir seçicilik vardır. Dolayısıyla baştan sona kadar bir elemenin olduğunu söyleyebiliriz. Eğitimden en başarılı çıkan yetenekli öğrenciler evlendikten sonra Talmud üzerinde çalışarak hayatlarını devam ettirirler. Böylelikle Haradim Yahudilerinin İsrail içinde nasıl güçlü ve birbirlerine bağlı kalabildiklerine şahit oluyoruz.

Sonuç olarak İsrail Shahak ve Norton Mezvınsky’nin bu bölümlerde yazdıkları, Yahudi köktenciliğini değerlendirmemiz ve anlamamız konusunda oldukça yarar sağlamıştır.

Yunus Emre SELVİ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.