Türkiye, Suriye ve Annan Planı

0
111

Kofi Annan’ın altı maddelik planı geçen yılın Mart ayından beri devam eden Suriye Krizine yeni bir anlam katmıştır, ama çatışmanın ana çerçevesi değişmemiştir. Rejim muhaliflere göz bile açtırtmıyor ve barışçıl bir güç transferi mümkün kılacak tüm reformları uygulamaya reddediyor.

Bugün, özellikle ateşkes konusunda Suriye rejiminin Annan planını uygulayıp uygulamadığı hakkında ciddi şüpheler var.  Şam ateşkesi kabul etmesine rağmen hem BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon hem de Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan durumun iyice kötüye gittiğini ifade etmişlerdir.  Annan Planının kabul edildiği Nisan ayının ilk haftasından bu yana, Rejim güçleri yüzlerce insanın ölümünden sorumludur. İlk BM gözlemcileri Suriye’ye gitti ama Ban Ki-moon’un da Salı günü dile getirdiği gibi birçok problemle karşılaşmışlardır.

Rusya’yı ve Çin’i de içeren tüm taraflar Annan Planı’nda hemfikirlerdi.  Bu pozitif bir gelişmedir ve Türkiye bunu destekliyor. Suriye rejimi ve destekleyenleri Annan planını Şam rejimini ayakta tutmaya çalışan bir yol olarak görmüştür.  Düşünüldüğünde eğer rejim ateşkes anlaşmasına saygı duyarsa, kendileri muhatap alınan ve siyasi geleceğini güvence altına alınmış hale gelecektir.

BM Güvenlik Konseyi başta olmak üzere Arap Ligi, İslam İşbirliği Teşkilatı(İİT) ve Türkiye’yi de içeren diğer ülkeler Annan Planını desteklemektedirler. Ama rejime daha çok vakit vermek istemiyorlar. Planın asıl amacı en kısa zamanda, samimi, kapsamlı ateşkesi imzalamak ve barışçıl süreci başlatmaktır.

Konunun özü bu son noktasıdır ve bu son nokta da Arap devrimlerinin anlamını tanımlar.  İnsanların Suriye’de saygın, serbest ve demokratik bir düzen talebi kısa vadeli siyasal ranta gölge düşürmemeli. Suudi-Katar ve İran ekseni arasındaki sözde güç mücadelesi başarısız olan bir rejimin gayri meşru ve insanlık dışı eylemleri haklı göstermek için kullanılmamalıdır. Geçmişin gel-gitlerinden ziyade, Rusya, Çin, İran ve diğerleri Suriye halkıyla birleşmeli ve onlar için siyasi düzeni sağlamaya çalışmalıdır.

Türkiye diğer ülkeler ve uluslararası örgütlerle birlikte barışçıl süreci başlatabilmek için elinden geleni yapmıştır ama rejim buna baskı ve şiddetle cevap verdi. Askeri müdahale Suriye’de bir seçenek olmadığından, ülke bir çıkmazın eşiğine girmiş hatta buna pahalı ve uzun süren bir sivil savaş diyebiliriz. Rejimi desteklemek sadece durumu daha da kötüleştirir. Bunun için sorumlu olanlar stratejik amaçlarını ve insancıl öncelikleri tekrardan göz önüne getirmelidir. 

Türkiye bu durumun ne bir adım önünde ne de bir adım arkasında. Türkiye bölgedeki ve uluslararası camiadaki devletlerle eş güdümlü bir şekilde hareket etmektedir. Rusya, Çin ve İran Suriye dosyasını farklı açıdan görmektedir, Türkiye ise bu ülkelerle işbirliğini kesmeyip devam etmektedir.  Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Suriye hakkında Çin ve İran liderleriyle kapsamlı görüşmeler yapmıştır. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ise Rusya’ya Türkiye’nin girişimlerinden bahsetmek için ziyarette bulunmuştur. Türkiye’nin yanlız hareket etmemesi, Suriye halkının meşru talepleri için onu destekleyen tüm ülkeleri ve örgütleri içeren uluslararası bir koalisyon inşa etmede yardımcı olmuştur.  1 Nisan’da İstanbul’da gerçekleştirilen Suriye’nin dostları toplantısı 83 ülkenin ve uluslararası kuruluşların katılımıyla gerçekleştirildi ve bu toplantı Suriye rejiminin Annan Planı’nı kabul etmesinde kilit rol oynamıştır.

Türkiye, Suriye’nin demokratik, serbest ve elverişli bir dönüşüm geçirmesi için halkını ve onların vizyonunu desteklemeye devam edecektir. Bunu başarmanın en iyi yolu seçim sandığını gidip insanların önüne koymaktır. Eğer serbest ve adil seçimler uluslararası gözlemcilerin izleniminde yapılırsa, sonuç Suriye’nin geleceği için en üst referans noktası olacaktır.  Ama bu süreç rejime siyasi oyunlar oynaması için izin verildiği sürece başarılı olmayacaktır. Annan Planı altında uyumlu ve sürdürülebilir bir baskıya hala ihtiyaç vardır.

Yazının İngilizcesi için tıklayınız…

 

Doç. Dr. İbrahim KALIN

Başbakanlık Kamu Diplomasisi Koordinatörü

 

Çeviren:

Yasin Erdoğmuş

TUİÇ Platformu Yalova Temsilcisi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.