Çeviri: Ya Rusya Kaybederse?

Ya Rusya Kaybederse?

Moskova’nın Yenilmesi, Batı İçin Açık Bir Zafer Olmayacak

 

Bu yazı, Liana Fix ve Michael Kimmage’in ‘Foreign Affairs’ için kaleme aldığı ‘What If Russia Loses?’ başlıklı yazısından çevrilmiştir. Yazının aslını aşağıdaki bağlantıdan bulabilirsiniz.

What If Russia Loses? A Defeat for Moscow Won’t Be a Clear Victory for the West

 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’yı işgal ederek stratejik bir hata yaptı. Rus askerleri tarafından kurtarılmayı beklemeyen ülkenin siyasi gidişatını Putin yanlış değerlendirdi. O, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve çok sayıda ülkeyi (Avustralya, Japonya, Singapur ve Güney Kore dâhil) yanlış değerlendirdi, bunların hepsi savaştan önce toplu eylemde bulunabiliyordu ve hepsi şimdi Rusya’nın Ukrayna’daki yenilgisine meyilli durumda. Amerika Birleşik Devletleri ve müttefik ve ortakları Moskova’ya ağır maliyetler getirmekte. Her savaş, kamuoyu için bir savaştır ve Putin’in Ukrayna’daki savaşı –kitlesel medya çağında- Rusya’yı barışçıl bir komşuya yönelik sebepsiz bir saldırıyla, kitlesel insani acılarla ve çeşitli savaş suçlarıyla ilişkilendirmiştir. Her fırsatta, bu durumun ardından gelen öfke, gelecekte Rus dış politikasının önünde bir engel olacaktır.

Putin’in stratejik hatasından daha az önemli olmayan da Rus ordusunun taktik hatalarıydı. Bir savaşın ilk aşamalarında değerlendirmenin zorluklarını akılda tutarak, Rus planlama ve lojistiğinin yetersiz olduğu ve askerlere ve hatta yüksek kademelerdeki subaylara verilen bilgi eksikliğinin motivasyon bozucu olduğu kesinlikle söylenebilir. Savaşın, Ukrayna hükümetinin başını kesecek veya onu teslim olmaya zorlayacak bir yıldırım çarpmasıyla hızlıca bitmesi gerekiyordu, ardından Moskova, Ukrayna’ya tarafsızlık dayatacak veya ülke üzerinde Rus egemenliği kuracaktı. Düşük seviyedeki şiddet, düşük seviyedeki yaptırımlara eşit olabilirdi. Hükümet çabuk düşmüş olsaydı, Putin başından beri haklı olduğunu iddia edebilirdi: Çünkü Ukrayna kendini savunmaya istekli ya da savunmayı gerçekleştirmeye gücü yetmeyen, tıpkı Putin’in söylediği gibi gerçek bir ülke bile değildi.

Fakat Putin bu savaşı tercih ettiği koşullarda kazanamayacak. Gerçekten de, en sonunda kaybedebileceği birkaç yol var. Ordusunu maliyetli ve beyhude bir Ukrayna işgaline saplayarak, Rus askerlerinin moralini bozarak, kaynakları tüketerek ve karşılığında hiçbir şey vermeyerek ordusunu maliyetli ve beyhude bir Ukrayna işgaline sürükleyebilir ve karşılığında Rus büyüklüğünün boş görüntüsünden yoksulluğa ve kaosa sürüklenen komşu bir ülkeden başka bir şey sunamaz. II. Dünya Savaşı sırasında Ukrayna’da gerçekleşen partizan savaşını hatırlatacak bir senaryo olarak Putin, batıda faaliyet gösteren ve ülke genelinde gerilla savaşı yürüten bir Ukraynalı isyancıyla savaşırken, doğu ve güney Ukrayna ve muhtemelen Kiev’in bazı kısımları üzerinde bir dereceye kadar kontrol sağlayabilir. Aynı zamanda Putin, Rusya’nın kademeli olarak artan ekonomik krizine, artan izolasyonuna ve büyük güçlerin güvendiği zenginliği sağlama konusundaki artan yetersizliğine başkanlık edecek. Ve en önemlisi Putin, Rusya bir demokrasi olmasa bile, savaşı kovuşturmak ve iktidarını sürdürmek için bağlı olduğu Rus halkının ve seçkinlerinin desteğini kaybedebilir. 

Putin, bir tür Rus emperyalizmini yeniden kurmaya çalışıyor gibi görünüyor. Ancak bu olağanüstü kumarı oynamakla Rus imparatorluğunun sonunu harekete geçiren olayları hatırlayamamış gibi durmakta. Son Rus Çarı II. Nocholas, 1905’te Japonya’ya karşı bir savaş kaybetti. Daha sonra Bolşevik Devrimi’nin kurbanı oldu ve sadece tacını değil hayatını da kaybetti. Ders: otokratik yöneticiler savaşları kaybedemez ve otokrat olarak kalamazlar.

Bu Savaşta Kazanan Yok

Putin’in Ukrayna’daki savaşı, savaş alanında kaybetmesi pek mümkün değil. Fakat savaş çoğunlukla sona erdiğinde kaybedilir ve soru şu hale gelir: Şimdi ne olacak? Bu anlamsız savaşın istenmeyen ve hafife alınan sonuçlarını Rusya’nın hazmetmesi zor olacak. Ve sonraki gün için siyasi planlama eksikliği -ABD’nin Irak’ı işgalinin planlama başarısızlıklarına kıyasla- bunu kazanılamaz bir savaş haline getirmek için üzerine düşeni yapacak.

Ukrayna, Rus ordusunu kendi topraklarından geri çeviremeyecek. Rus ordusu, elbette nükleer bir güç olarak Ukrayna’nınkinden farklı bir ligde. Ukrayna ordusu şimdiye kadar takdire şayan bir kararlılık ve beceriyle savaştı ancak Rusya’nın ilerlemesinin önündeki asıl engel savaşın doğası oldu. Rusya, hava bombardımanı ve füze saldırılarıyla Ukrayna şehirlerini yerle bir edebilir ve böylece savaş alanı üzerinde hâkimiyet elde edebilir.  Rusya, aynı etki için küçük çaplı bir nükleer silah kullanmayı deneyebilir. Putin bu kararı verirse Rus sisteminde onu durdurabilecek hiçbir şey yok. Romalı tarihçi Tacitus, İngiliz savaş lideri Calgacus’a atıfta bulunarak, Roma’nın savaş taktikleri hakkında “çöl yaptılar” ve “barış olarak adlandırdılar” yazdı. Bu, Ukrayna’daki Putin için bir seçenektir.

Öyle olsa bile, Putin çölden öylece çekip gidemeyecek. Putin, kendisi ile Avrupa ve ABD liderliğindeki güvenlik düzeni arasında Rus kontrolündeki bir tampon bölge uğruna savaş açmış durumda. Putin, amaçlarına ulaşmak ve Ukrayna’da bir dereceye kadar düzeni sağlamak için siyasi bir yapı kurmaktan kaçınmayacaktır. Ancak Ukrayna halkı işgal edilmek istemediğini çoktan gösterdi. Ukrayna halkı, günlük direniş eylemleri ve Ukrayna içindeki bir ayaklanma yoluyla ya da Rus ordusu tarafından kurulan doğu Ukrayna rejimine karşı şiddetle direnecek. Bu noktada Cezayir’in Fransa’ya karşı 1954-62 savaşının analojisi akla gelmekte. Fransa üstün askeri güçtü. Yine de Cezayirliler, Fransız ordusunu ezmenin ve Paris’teki savaşa desteği azaltmanın yolunu buldular. 

Belki de Putin, başkenti Kiev olan bir Vichy Ukrayna’sı olan kukla bir hükümeti bir araya getirebilir. Belki de Putin, bu Rus kolonisinin nüfusunu kontrol altına almak için gizli polisten gereken desteği alabilir. Belarus, otokratik yönetim, polis baskısı ve Rus ordusunun desteğiyle çalışan bir ülke örneğidir. Rus yönetimindeki doğu Ukrayna için olası bir modeldir. Ancak gerçekte sadece kâğıt üzerinde bir modeldir. Ruslaştırılmış bir Ukrayna, Moskova’da idari bir fantezi olarak var olabilir ve hükümetler şüphesiz kendi idari fantezilerine göre hareket etme yeteneğine sahiptir. Ancak Ukrayna’nın büyüklüğü ve ülkenin yakın tarihi nedeniyle pratikte asla işe yaramayabilir.

Putin, Ukrayna ile ilgili konuşmalarında yirminci yüzyılın ortalarında kaybolmuş gibi görünüyor. O, 1940’ların Almansever Ukrayna milliyetçiliğiyle meşgul. Putin’in Ukraynalı Nazilere çokça atıfta bulunması ve Ukrayna’yı “Nazilerden arındırma” hedefini belirtmesi bundandır. Ukrayna’da aşırı sağ siyasi unsurlar bulunmakta. Ancak Putin’in göremediği veya görmezden geldiği şey, 1991’de Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını ilan etmesinden bu yana Ukrayna’da ortaya çıkan çok daha popüler ve çok daha güçlü bir ulusal aidiyet duygusudur. Rusya’nın yozlaşmış Rus yanlısı bir hükümeti ortadan kaldıran Ukrayna’daki 2014 Maidan Devrimi’ne askeri tepkisi, bu ulusal aidiyet duygusuna ek bir teşviktir. Rus işgali başladığından beri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, Ukrayna milliyetçiliğine yaptığı çağrılarda kusursuz bir yol izledi. Rus işgali, çok sayıda şehir vererek Ukrayna yönetiminin ulus olma duygusunu genişletecektir – emperyalist Rusya’nın on dokuzuncu yüzyılda Polonya’yı işgalinde yaptığı gibi.

O halde işgalin işe yaraması için Ukrayna topraklarının en az yarısından fazlasını kaplayan büyük bir siyasi girişim olması gerekir ki bu da inanılmaz pahalı olacaktır. Belki de Putin’in aklında Sovyetler Birliği’nin birçok farklı Avrupa ulus devletini yönettiği Varşova Paktı gibi bir şey bulunuyor. Bu da pahalıydı- ama birçok yabancı ortağı tarafından tepeden tırnağa silahlanmış ve herhangi bir Rus savunmasızlığı arayan bir iç isyan bölgesini kontrol etmek kadar pahalı değildir. Böyle bir çaba Rusya’nın hazinesini tüketir.

Bu arada Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinin Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar, ülke dışı yatırımı düşürüp, Rusya’nın küresel ekonomiden ayrılmasına neden olacaktır. Sermayeyi elde etmek çok daha zor olacak. Teknoloji transferleri kesilecek. Pazarlar, muhtemelen satışı Putin’in Rus ekonomisini modernleştirmesi için çok önemli olan gaz ve petrol pazarları da dâhil olmak üzere Rusya’ya yakın olacak. Rusya’dan ticari ve girişimci yetenekler akacak. Bu geçişlerin uzun vadeli etkisi tahmin edilebilir. Tarihçi Paul Kennedy’nin The Rise and Fall of the Great Powers (Büyük Güçlerin Yükselişi ve Düşüşü)’nde tartıştığı gibi, bu tür ülkeler yanlış savaşlara girme, mali yükler üstlenme ve böylece kendilerini büyük bir gücün can damarı olan ekonomik büyümeden mahrum bırakma eğilimindedir. Rusya’nın Ukrayna’ya boyun eğdirmesi gibi ihtimal dışı bir durumda, bu süreçte kendisini mahvedebilir.

Bu savaşın sonucunda kilit değişken Rus halkı olacaktır. Putin’in dış politikası geçmişte popülerdi. Kırım’ın ilhakı bunun en büyük etkeni. Putin’in genel atılganlığı tüm Ruslara hitap etmiyor ancak birçok kişiyi de aynı çatı altında topluyor. Bu, Putin’in Ukrayna’daki savaşın ilk aylarında da geçerli olabilir. Rus kayıplarının yası tutulacak ve tüm savaşlarda olduğu gibi kayıpları amaçlı hale getirmek, savaş ve propagandayı sürdürmek için bir teşvik yaratacaktır. Rusya’yı izole etmeye yönelik küresel bir girişim, dış dünyaya duvar örerek geri tepebilir ve Rusların ulusal kimliklerini şikâyet ve kızgınlık üzerine kurmalarına neden olabilir.

Yine de daha muhtemel, bu savaşın dehşeti Putin’e geri tepecek. Ruslar, 2016 yılında Suriye’nin Halep kentine yönelik Rus bombalarını ve o ülkenin iç savaşı sırasında Rus güçlerinin yardım ettiği insani felaketi protesto etmek için sokaklara çıkmadı. Ancak Ukrayna, Ruslar için tamamen farklı bir öneme sahiptir. Milyonlarca birbirine bağlı Rus-Ukraynalı aile bulunmakta. İki ülke kültürel, dilsel ve dini bağları paylaşıyor. Ukrayna’da olup bitenlerle ilgili bilgiler, sosyal medya ve diğer kanallar aracılığıyla Rusya’ya ulaşacak, propagandayı çürütecek ve propagandacıların itibarını sarsacak. Bu, Putin’in tek başına çözemeyeceği etik bir ikilemdir. Baskı da kendi başına geri tepebilir.

Kayıp Sebep

Ukrayna’da bir Rus kaybının sonuçları, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ni temel zorluklarla karşı karşıya bırakacaktır. Rusya’nın bir gün geri çekilmek zorunda kalacağını varsayarak, siyasi hedefi AB ve NATO’ya kabul edilmek olan Ukrayna’yı yeniden inşa etmek, Herkül gibi olağanüstü güçlükteki bir görev olacaktır. Ve Batı, Ukrayna’yı tekrar başarısızlığa uğratmamalıdır. Alternatif olarak Ukrayna üzerindeki zayıf bir Rus kontrolü biçimi, NATO sınırının hemen doğusunda sınırlı veya hiç yönetişim yapısı olmayan, parçalanmış, istikrarsız bir sürekli çatışma alanı anlamına gelebilir. İnsani felaket, Avrupa’nın on yıllardır gördüğü hiçbir şeye benzemeyecek.

Daha az endişe verici olan, zayıflamış ve aşağılanmış bir Rusya’nın, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Almanya’daki benzer intikamcı dürtüleri barındırmasıdır. Eğer Putin iktidardaki hâkimiyetini sürdürürse, Rusya bir parya devleti, düz bir konvansiyonel ordusu olan ama nükleer cephaneliği bozulmamış haydut bir süper güç olacak. Ukrayna savaşının suçu ve lekesi onlarca yıl Rus siyasetinde kalacak; kaldı ki kaybedilen bir savaştan kazanç sağlamak nadirdir. Kaybedilen bir savaşa harcanan maliyetlerin anlamsızlığı, insan kayıpları ve jeopolitik gerileme, Rusya’nın ve Rus dış politikasının önümüzdeki yıllardaki seyrini belirleyecek ve bu savaşın dehşetinden sonra liberal bir Rusya’nın ortaya çıktığını hayal etmek çok zor olacak.

Putin Rusya üzerindeki kontrolünü kaybetse bile ülkenin Batı yanlısı bir demokrasi olarak ortaya çıkması pek olası değil. Rusya, özellikle Kuzey Kafkasya’da bölünebilir. Veya nükleer silahlı bir askeri diktatörlük haline gelebilir. Politika yapıcılar, daha iyi bir Rusya ve Putin sonrası Rusya’nın Avrupa’ya gerçekten entegre olabileceği bir zamanı için umut etmesi yanlış olmaz; Putin’in savaşına direnirken bile bu olasılığı sağlamak için ellerinden geleni yapmalıdırlar. Ancak daha karanlık olasılıklara hazırlanmamak aptallık olur.

Tarih intikamcı, aşağılanmış bir gücün merkezine yakın, özellikle de Rusya’nın büyüklüğünden ve ağırlığından biriyle istikrarlı bir uluslararası düzen inşa etmenin son derece zor olduğunu göstermiştir. Bunu yapmak için Batı’nın sürekli bir izolasyon ve çevreleme yaklaşımını benimsemesi gerekecekti. Böyle bir senaryoda Rusya’yı ve ABD’yi içeride tutmak Avrupa’nın önceliği olacaktır, çünkü Avrupa, Ukrayna’da kaybedilen bir savaştan sonra izole bir Rusya’yı yönetmenin ana yükünü taşımak zorunda kalacaktır; Washington, kendi adına, sonunda Çin’e odaklanmak isteyecektir. Buna karşın Çin, zayıflamış bir Rusya üzerindeki etkisini güçlendirmeye çalışabilir, bu da tam olarak batının 2020’lerin başında engellemek istediği türden bir blok inşasına ve Çin egemenliğine yol açabilir.

Bedel ödemek?

Rusya’nın içinde veya dışında kimse Putin’in Ukrayna’daki savaşı kazanmasını istememeli. Putin’in savaşı kaybetmesi daha olumlu olacaktır. Ancak yine de Rusya’nın yenilgisi, kutlama için çok az neden sunacaktır. Rusya işgaline son verse bile Ukrayna’ya şu günlerde uygulanan şiddet nesiller boyunca Ukrayna halkı için bir travma olarak yer edecektir; ve Rusya yakın zamanda işgalini durdurmayacaktır. ABD ve Avrupa, yalnızca transatlantik ittifakı destekleyerek ve Avrupalıları uzun zamandır dile getirilen stratejik egemenlik arzularına göre hareket etmeleri için teşvik ederek değil, aynı zamanda Rusya’nın başarısızlığından ders çıkararak kendisi gibi düşüncelere sahip olan Çin’i etkilemelidir. Devletlerin egemenliği gibi uluslararası normlara meydan okumak ciddi bir mali yük oluşturur ve askeri müdahalede bulunma isteği olan ülkeleri zayıflatır.

Eğer Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa bir gün Ukrayna’nın egemenliğini yeniden tesis etmeye yardım edebilirse ve aynı zamanda Rusya ve Çin’i ortak bir uluslararası düzen anlayışına doğru itebilirse Putin’in en büyük hatası Batı için bir fırsata dönüşecektir. Ama inanılmaz yüksek bir fiyata gelmiş olacak.

Çeviren: Ecem GÜVEN

 

Sosyal Medyada Paylaş

48,084BeğenenlerBeğen
6,279TakipçilerTakip Et
8,645TakipçilerTakip Et
2,586AboneAbone Ol
Ecem Güven
2019 yılında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Uluslararası İlişkiler lisans bölümünü tamamladı. 2021 yılında başladığı İnönü Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler tezli yüksek lisans eğitimi hala devam etmekte. Çin ve AB ilişkileri, Kuşak ve Yol Projesi ve Orta Asya ilgi duyduğu konular arasında yer almaktadır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Tarih:

Beğenebileceğinizi Düşündük
Yazılar

Metropol ve Birey: Kapitalizmin Kıskacında Bir Çözülme Hikâyesi

Özet Bu çalışma metropol ve birey arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ekonomi...

Çin’in Son 10 Yılının En Önemli Siyasi Etkinliği: ÇKP 20. Ulusal Kongresi

2022 yılında, ülkelerin siyasi takvimlerinde önemli bir yere sahip...

1980 Darbesi’nin Türkiye’deki Sivil Toplum Kuruluşlarına Etkisi

Özet Türkiye’nin demokratikleşme sürecinde sivil toplum kuruluşlarının önemli bir rolü...

Beden Toplumsallığının Biyopolitik Açılımları: Kadın Bedeni

Özet Sosyal etkileşimin en önemli faktörlerinden olan beden, toplumsal yapılara...